Διαταραχή Άγχους Αποχωρισμού

Η Διαταραχή Άγχους Αποχωρισμού χαρακτηρίζεται από υπερβολικό φόβο ή άγχος σχετικά με τον αποχωρισμό από το σπίτι ή από πρόσωπα με τα οποία το άτομο είναι στενά συνδεδεμένο (πρόσωπα αναφοράς). Σύμφωνα με το DSM-5, η δυσφορία αυτή είναι αναπτυξιακά ακατάλληλη και επαρκώς επίμονη ώστε να προκαλεί έκπτωση στη λειτουργικότητα. Αν και παλαιότερα θεωρούνταν κυρίως παιδική διαταραχή, πλέον αναγνωρίζεται ότι μπορεί να εμφανιστεί και σε εφήβους ή ενήλικες.

Διαταραχή Άγχους Αποχωρισμού

Συμπτώματα

Τα κοινά συμπτώματα περιλαμβάνουν:

  • Επαναλαμβανόμενη δυσφορία: Έντονο άγχος κατά την προσμονή ή την εμπειρία του αποχωρισμού.

  • Υπερβολική ανησυχία για απώλεια: Φόβος ότι κάτι κακό θα συμβεί στα πρόσωπα αναφοράς (π.χ. ασθένεια ή ατύχημα).

  • Άρνηση απομάκρυνσης: Απροθυμία εξόδου από το σπίτι, παραμονής σε μοναξιά ή ύπνου μακριά από τα αγαπημένα πρόσωπα.

  • Εφιάλτες και σωματικά συμπτώματα: Εφιάλτες με θέμα τον αποχωρισμό, καθώς και πονοκέφαλοι, στομαχόπονοι ή ναυτία όταν επίκειται ο χωρισμός.

  • Στους ενήλικες: Το άγχος συχνά επικεντρώνεται σε συντρόφους ή παιδιά και εκδηλώνεται με κρίσεις πανικού, συνεχή αναζήτηση επιβεβαίωσης ή έντονη αποφυγή του χρόνου μακριά τους.

Αιτίες

Η διαταραχή αναπτύσσεται μέσα από την αλληλεπίδραση της ιδιοσυγκρασίας, του τύπου προσκόλλησης, της γενετικής και στρεσογόνων εμπειριών ζωής. Σημαντικοί παράγοντες θεωρούνται η υπερπροστατευτική ανατροφή, οι εμπειρίες απώλειας ή τραύματος, καθώς και η δυσκολία του ατόμου να ανεχτεί την αβεβαιότητα στις σχέσεις του.

Επιπλοκές

Η διαταραχή μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή λειτουργική έκπτωση σε όλους τους τομείς της ζωής του ατόμου:

  • Κοινωνική και Ακαδημαϊκή/Επαγγελματική Έκπτωση: Το άτομο μπορεί να αποφεύγει να βρίσκεται μακριά από τα πρόσωπα αναφοράς, να χάνει το σχολείο ή την εργασία του και να αποσύρεται από δραστηριότητες κατάλληλες για την ηλικία του.

  • Σχέσεις και Οικογένεια: Δημιουργεί έντονη αναζήτηση επιβεβαίωσης, υπερεξάρτηση και συγκρούσεις. Οι φροντιστές ή οι σύντροφοι συχνά πιέζονται να αλλάξουν τη ρουτίνα τους για να προλάβουν τη δυσφορία του ατόμου.

  • Συννοσηρότητα: Συνδέεται συχνά με άλλες αγχώδεις διαταραχές και κατάθλιψη. Οι περιπτώσεις που παραμένουν χωρίς θεραπεία αυξάνουν τον κίνδυνο για μετέπειτα προβλήματα ψυχικής υγείας.

  • Περιορισμός Αυτονομίας: Στα παιδιά μπορεί να σημαίνει κοινωνική απομόνωση και κακή ακαδημαϊκή πρόοδο, ενώ στους ενήλικες μπορεί να περιορίσει τα ταξίδια, την επαγγελματική εξέλιξη και την οικειότητα.

Θεραπεία

Θεραπεία

  • Ψυχοθεραπεία: Η Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT) αποτελεί την πρώτη γραμμή αντιμετώπισης, εστιάζοντας στη σταδιακή έκθεση στον αποχωρισμό και στην αμφισβήτηση καταστροφολογικών σκέψεων.

  • Οικογενειακή συμμετοχή: Ιδιαίτερα σε παιδιά και εφήβους, η εμπλοκή των γονέων είναι κρίσιμη για τη μείωση της υπερπροστασίας.

  • Φαρμακοθεραπεία: Μπορεί να χρησιμοποιηθεί επικουρικά (π.χ. αντικαταθλιπτικά) σε σοβαρές περιπτώσεις ή όταν συνυπάρχει κατάθλιψη.

Βιβλιογραφία


Ζώντας με άγχος αποχωρισμού: Η ιστορία της Ελένης

Προσωπική ιστορία.

«Για μένα, το να φύγει ο σύντροφός μου για ένα επαγγελματικό ταξίδι δεν ήταν απλώς μια απουσία, ήταν μια πηγή τρόμου. Από τη στιγμή που έκλεινε την πόρτα, το μυαλό μου πλημμύριζε από εικόνες ατυχημάτων και ένιωθα έναν κόμπο στο στομάχι που δεν με άφηνε να φάω ή να κοιμηθώ. Τον καλούσα δεκάδες φορές την ημέρα μόνο και μόνο για να ακούσω τη φωνή του και να βεβαιωθώ ότι είναι ζωντανός. Μέσω της θεραπείας, κατάλαβα ότι το άγχος μου δεν αφορούσε τον κίνδυνο, αλλά την αδυναμία μου να νιώσω ασφαλής όταν είμαι μόνη. Σήμερα, αν και η ανησυχία δεν έχει εξαφανιστεί τελείως, έχω μάθει τεχνικές για να ηρεμώ τον εαυτό μου χωρίς να εξαρτώμαι αποκλειστικά από την παρουσία των άλλων».